Financial Times, Reuters ve Bloomberg’in 6-8 Mayıs arasında yayımladığı haberlere göre Çin merkezli yapay zekâ laboratuvarı DeepSeek, ilk dış yatırım turunu açmak üzere. Görüşmeleri yürüten taraf, Çin’in en büyük devlet destekli yarı iletken yatırım aracı olan China Integrated Circuit Industry Investment Fund — sektörde 'Big Fund' olarak biliniyor. Konuya yakın dört kaynağa dayanan FT haberi değerlemeyi yaklaşık 45 milyar dolar olarak ortaya koydu; Reuters ve Wall Street Journal ise üst sınırı 50 milyar dolara kadar çekiyor. Bu rakam, yalnızca birkaç hafta önce konuşulan değerleme beklentilerinin çok üzerine çıkıyor. Tencent Holdings paralel görüşmelerde yer alıyor; Alibaba'nın da sürece dahil olduğu aktarılıyor. Turda toplanması planlanan miktar 3 ile 4 milyar dolar arasında.
Kurucunun Kararı: Araştırmacı Kayıpları Dönüm Noktası Oldu
DeepSeek, Çinli hedge fon milyarderi Liang Wenfeng tarafından 2023'te kuruldu. Liang şirketin yaklaşık yüzde doksanına sahip ve şimdiye kadar dışarıdan hiçbir yatırımcı kabul etmedi; finansman tamamen High-Flyer Capital Management üzerinden içsel olarak sağlandı. FT’nin aktardığına göre Liang, rakip şirketlerin DeepSeek araştırmacılarını daha yüksek maaş teklifleriyle kadrosuna katmasının ardından tur açmaya karar verdi. Yeni sermayenin kullanım amacı iki başlık altında toplandı: hesaplama altyapısı yatırımları ve çalışanlara hisse dağıtımı. DeepSeek, 24 Nisan'da yayımladığı V4 modeliyle tekrar gündem oldu; bu model Huawei'nin Ascend 950PR çip platformunda Nvidia’nın Çin'e özel H20 işlemcisinden 2,87 kat daha yüksek performans sergiledi. Alibaba, ByteDance ve Tencent, V4’ün ardından yüz binlerce Ascend 950 sipariş verdi.
Devlet Fonunun Stratejik Hesabı
Big Fund’ın DeepSeek’e yönelmesi, Çin’in yapay zekâ bağımsızlığı stratejisindeki bir ağırlık kaymasını yansıtıyor. ABD ihracat kısıtlamaları, Çin şirketlerinin Nvidia’nın en gelişmiş GPU'larına erişimini kestiğinden, yerli büyük dil modeli geliştirme doğrudan ulusal güvenlik meselesi haline geldi. Big Fund, 2014'ten bu yana Çin’in yarı iletken kendi kendine yeterliliğini finanse eden ana araç; SMIC de dahil olmak üzere ülkenin en büyük çip oyuncularının arkasında bu fon var. DeepSeek ise OpenAI ve Anthropic gibi ABD modelleriyle kıyaslanabilir performans sergilerken çok daha düşük hesaplama maliyetiyle çalışan açık ağırlıklı modelleriyle 2025 başından bu yana küresel gündemdeydi. Yüzde yüz devlet destekli bir turla sonuçlanması, şirketin bu stratejik tablodaki konumunu resmileştirecek.
Görüşmelerin Durumu ve Bilinmeyenler
Her iki taraf da tur hakkında yorum yapmadı. FT, turun detaylarının ve katılımcıların henüz kesinleşmediğini aktarıyor. Değerleme rakamları anlaşma kapanmadan değişebilir; bazı kaynaklar üst sınırı 50 milyar dolar olarak verirken diğerleri 45 milyar doları referans alıyor. Tencent’in rolü de belirsizliğini koruyor: paralel görüşmeler yürütüldüğü bildirilse de bağımsız bir taahhüt söz konusu değil.
Üç haftalık değerleme sıçraması, yapay zekâ laboratuvarı finansmanında alışılmadık bir hız. Birkaç hafta içinde çok daha yüksek değerleme aralıklarının konuşulması, bu sürenin yalnızca V4 lansmanıyla örtüşmesi, piyasanın yerli çip uyumunu ne denli değerli gördüğünü gösteriyor. ABD-Çin yapay zekâ rekabeti büyük ölçüde çip ihracat kısıtlamaları etrafında şekillenirken, Huawei donanımında bu denli belirgin bir performans çarpanı elde eden bir modelin devlet destekli finansmana kavuşması, ABD kısıtlamalarının uzun vadeli etkinliğine ilişkin soruları da beraberinde getiriyor.
